Ik was jarenlang een groot fan van Facebook. In de beginjaren voelde het bijna revolutionair: een plek waar je eenvoudig contact hield met vrienden, oude klasgenoten terugvond en af en toe een leuke foto of herinnering tegenkwam. Het voelde toen nog onschuldig, bijna gezellig.
Maar eerlijk gezegd is dat gevoel de laatste jaren compleet verdwenen.
Facebook is langzaam veranderd van een leuk sociaal netwerk in iets wat het beste omschreven kan worden als het afvoerputje van het internet. Discussies die ontsporen, eindeloze stroom aan onzin, algoritmes die vooral de meest extreme meningen omhoog duwen en een constante stortvloed aan advertenties en clickbait.
En als Facebook het afvoerputje is, dan is X – het voormalige Twitter – inmiddels nog een paar niveaus lager gezakt.
Mijn eigen gebruik van Facebook is tegenwoordig dan ook minimaal. Ik heb nog een account, maar eigenlijk alleen om contact te houden met een klein groepje mensen. Ik denk dat er nog ongeveer dertig vrienden op staan. Mensen met wie ik anders misschien nauwelijks nog contact zou hebben.
Daarnaast ben ik lid van een paar selecte groepen waar soms interessante informatie voorbij komt. Meer niet.
Maar heel af en toe — en dat is de reden dat ik mijn account nog niet heb verwijderd — kom je er iets tegen wat wél leuk is.
Een onverwachte familievondst
Zo kwam ik laatst in één van die groepen een aantal oude foto’s tegen. Foto’s van een jonge Opa en Oma Piet, klassenfoto’s van de lagere school, en nog wat andere mooie stukjes familiegeschiedenis.
Ook vond ik een foto van Helena Vloon, de tweede vrouw van mijn over-overgrootvader Jan Piet.
Maar het leukste vond ik een verhaal uit 1954, over mijn opa Maarten Kaptein, kruidenier in De Rijp.
Bij de foto stond een verhaal van ome Jan Kaptein, die – zo bleek – ook meteen de schuldige van het hele incident was.
De foto laat de bedrijfsauto van kruidenier Kaptein zien… in de sloot.
Het verhaal erbij luidde ongeveer als volgt:
“De auto van kruidenier Kaptein te water in Noordeinde, 1954.
Sneeuw en ijs in de winter van 1954. Maar dat was toch niet de reden dat de auto van kruidenier Maarten Kaptein uit De Rijp met de voorkant door het ijs gezakt is in de wegsloot.
Jan Kaptein Mzn vertelde bij de foto:
‘Ik was vier jaar oud en mocht met mijn vader mee op de ventwijk. In Noordeinde, net over de brug vanuit de Sapmeer, ging mijn vader bij de boerderij op de foto naar binnen om boodschappen op te nemen. Hij zei tegen mij: “Blijf maar even zitten, ik ben zo terug.”
Wat ik gedaan heb weet ik niet meer precies, maar waarschijnlijk heb ik de handrem eraf gehaald. Het volgende moment lag de auto in de sloot.’”
Het was midden in de winter van 1954. Volgens het verhaal was het een flinke schadepost, want de hele motor moest uit elkaar gehaald worden.
Op de foto zelf is door de sneeuwbui heen al te zien dat er een tractor klaarstaat om de auto eruit te trekken.
Kleine stukjes familiegeschiedenis
Dit soort verhalen zijn eigenlijk precies waarom ik Facebook nog niet helemaal heb opgegeven.
Tussen alle ruis, ergernissen en onzin duikt soms ineens een klein stukje geschiedenis op. Een foto, een herinnering of een verhaal dat anders misschien langzaam verloren zou gaan.
Een kruidenier op ventwijk.
Een vierjarig jongetje dat even alleen in de auto achterblijft.
En een auto die uiteindelijk in de sloot eindigt.
Soms zit familiegeschiedenis in de kleinste momenten.
En af en toe — heel af en toe — levert zelfs Facebook nog iets moois op.